Netwerken zijn goud waard

Peter Dekker van Hogeschool van Amsterdam

Het nieuws dat de instellingen gesloten zouden worden, kwam niet als donderslag bij heldere hemel. Niet bij Peter Dekker althans, die met zijn teamgenoten al enigszins voorbereid was op deze transformatie. Hij is blended learning specialist bij de Hogeschool van Amsterdam, werkt bij de HvA Academie en bij de DLO Innovatiepartners* (Digitale Leeromgeving). De interne netwerken binnen de organisatie bleken van onschatbare waarde.

Docentprofessionalisering Hogeschool van Amsterdam Peter Dekker“We hadden al tijdens de lopende leertrajecten, zoals de basiskwalificatie didactische bekwaamheid (BDB), gekeken of we onderwijs naar online konden verplaatsen. Dat bleek mogelijk. Op maandag 16 maart konden we meteen online verder. Ook met de trainingen van docenten. En daar ben ik best trots op.”

Mega-operatie

Maar, schetst hij, het was een mega-operatie. Het College van Bestuur had een taskforce Corona opgericht en liet in informatiebulletins weten wat de coronacrisis voor de hogeschool betekende. “Ook stonden er concrete richtlijnen in. Maar voor de invulling daarvan kregen de faculteiten zelf veel ruimte,” blikt Peter terug. Netwerken, die hij voor een deel coördineert, bleken binnen de organisatie goud waard. Op de dag dat de scholen sloten brachten de DLO Innovatiepartners – een team met mensen van de Onderwijslabs, docenten en onderwijskundigen – een site in de lucht met veel informatie over digitale didactiek en tooling.

“Binnen een weekend is het gelukt om online onderwijs op te zetten. Bij de grote faculteiten maakten ze snel een soort prototypische onderwijsscenario’s, van projectonderwijs tot leergemeenschappen. Die kennis werd vervolgens weer tussen de labs gedeeld,” vertelt Peter.

Blended of online?

“Elke faculteit heeft een Onderwijslab,” licht Peter toe. “Daar vind je onderwijskundigen die weten hoe digitale didactiek werkt. En er zijn ICTO-coaches die de didactische bagage hebben om docenten te kunnen ondersteunen.”

De Onderwijslabs vervulden structureel een belangrijke rol in de transformatie naar online. Voor de docententeams bijvoorbeeld, die een keuze moesten maken tussen blended onderwijs of online onderwijs. Met centrale lunchsessies en webinars werden onderwerpen zoals online toetsing en begeleiding van studenten besproken. Startende docenten kregen met beeldcoaching hulp bij de overstap, onderdeel van het BDB-traject. “Dit werd vanaf dat moment online gedaan, met de focus op de vraag: Hoe ga je online lesgeven? Dan nam een docent een stukje van zijn digitale onderwijs op. Van tevoren werd besproken waar op gelet zou worden. Bijvoorbeeld hoe hij de studenten welkom heet, de social presence dus.”

Weinig sociale binding

Maar niet alles verliep soepel. Studenten klaagden over het online onderwijs. De sociale binding was zwak. “Online onderwijs vraagt een andere didactische werkwijze van docenten en niet iedereen had dit zich snel eigen gemaakt.” De docententeams konden hiervoor aankloppen bij de Onderwijslabs, maar dat gebeurde niet in alle gevallen. “Dus bleven sommige situaties doorsudderen.”

Ook in het trainingsaanbod, waaronder visietrajecten, van de Academie vielen gaten. En nog steeds is er voor de reguliere professionaliseringactiviteiten weinig tijd.

Beeldcoaching succesvol

Maar beeldcoaching, gericht op digitale didactiek, blijkt wel een groot succes, vertelt Peter. “Zo’n tweehonderd docenten hebben ingetekend op het coachingstraject. We noemen dat nu estafetteleergroepen en hebben dit binnen de hele hogeschool uitgerold – los van het BDB-traject.” Hij verwacht dat nog meer docenten zich gaan aanmelden. “Dit is een heel goede vorm voor professionalisering.”

Duidelijkheid

Wat hieraan heeft bijgedragen is het feit dat het College van Bestuur al voor zomer aangaf dat het komende studiejaar in het teken zou staan van blended onderwijs. De neuzen stonden dus al de goede kant op. Peter: “De boodschap was: bouw je curriculum echt om naar online, met stukjes blended. Dat bracht duidelijkheid en rust. Iedereen wist waar hij aan toe was. Dus voor de vakantie en ook daarna zijn alle docententeams hard aan de slag gegaan om dat voor elkaar te krijgen. Een hele inhoudelijke omwenteling. Het gaat om het herontwerpen van onderwijs.”

Productiestraat kennisclips

Inmiddels zijn ook leertrajecten voor leidinggevenden bij de HvA Academie naar online verschoven. Een werkconferentie van twee dagen werd uitgevoerd in een online conferentie van een dag, met breakout-rooms en webinars met gastsprekers. Binnen de hogeschool ontpoppen ook andere originele initiatieven. “Een opleiding is gestart met een productiestraat om docenten te helpen met het maken een kennisclip. ’s Ochtends spreek je met een ontwerper en maak je een blauwdruk voor de kennisclip. Je oefent een uurtje en daarna ga je de studio in, waar de kennisclip wordt gemaakt. Een technicus gaat er daarna mee aan de slag. Aan het einde van de dag heb je een kennisclip die je mogelijk drie jaar in je klas kunt gebruiken.”

Daar ligt ook de uitdaging voor de komende tijd, verwacht Peter. “We moeten nog heel hard werken om veel beter te worden in de digitale didactiek. Ik hoop dat docenten daar ook zelf mee gaan experimenteren.”

Interview: Hester Otter

* DLO Innovatiepartners is een intern initiatief van Hogeschool van Amsterdam. De groep consultants (een mix van docenten, onderwijskundigen en ICTO’ers) werkt deels in het innovatieteam van de HvA, deels in één van de zeven faculteiten. DLO Innovatiepartners stimuleert en faciliteert onderwijsinnovaties met ICT.

Dit is deel 3 in een reeks van in totaal 7 interviews met deelnemers aan de zone Docentprofessionalisering. In de interviews delen zij praktijkervaring én inspiratie voor de ondersteuning van docenten bij onderwijsinnovatie met ICT.

Tip van Peter:

Stimuleer docenten om met het herontwerpen van het onderwijs aan de slag te gaan. Dat kan bijvoorbeeld door andere docenten een presentatie te laten geven van hun eigen ‘ontwerp’. Zo ontstaat een opening om op een creatieve manier met elkaar over dit thema na te denken.

Aftrap: introductie en teams van start

Vanuit de studio van SURF vertelden presentatoren Egbert Neels (projectleider Proeftuinen van de zone Docentprofessionalisering) en Myrna van de Water (Programmamanger AI & Ethiek en Samen Duurzaam bij Hogeschool Rotterdam) wat de teams de komende 24 uur moesten gaan ontwikkelen, met daarbij de opdracht: “We weten dat motivatie van studenten beïnvloed wordt door de elementen autonomie, sociale verbondenheid en competentie. Bedenk een AI-toepassing die (een van) deze elementen binnen jouw onderwijscontext positief beïnvloedt.” Daarvoor moesten de teams een aantal onderdelen ontwikkelen. Om precies te zijn: een proof-of-concept, achtergrondinformatie eigenschappen van de AI-oplossing en een reflectie op inclusiviteit en ethische overwegingen.

Tijd om aan de slag te gaan. Maar niet voordat ze nog drie lessen van hoogleraar en jurylid Kim Schildkamp (Universiteit Twente) meegekregen:

  1. Verdwaal niet in alle data. Begin met een helder doel en doelgroep
  2. Let op de kwaliteit van data
  3. Denk na over de mate van controle

“We zijn in de nacht doorgegaan met het afronden van het plan en het ontwikkelen van wireframes.” – team Hogeschool Rotterdam

Tussentijdse evaluaties en nachtwerk

Na de kick-off gingen de teams aan de slag. En dat met behulp van jedi’s: experts die het idee van je team naar een hoger niveau kunnen tillen. Tussentijds werd regelmatig geëvalueerd, en daarbij merkte Egbert terecht op: “AI is niet voor iedereen”. Dat bleek wel toen er hier en daar mensen afvallen in teams. Toch gingen veel deelnemers gestaag door. Sommigen tot diep in de nacht, en stonden in de ochtend weer vroeg op voor de laatste afrondingen en de presentaties. Voor het geven van de presentaties werden nog de laatste tips gegeven over onder andere ethische overwegingen rondom de AI-oplossingen.

“Ik ben heel erg benieuwd hoe jullie vanuit evidence-informed gaan kijken naar: hoe kunnen we ervoor zorgen dat we wegblijven van de biases.” – Nico Boot, aanvoerder zone Evidence-informed onderwijsinnovatie met ICT

Presentaties: verrassende AI-toepassingen

De teams kwamen met verrassende AI-toepassingen. Denk aan het koppelen van apps die stress-indicatoren meten (team Hogeschool Rotterdam, opleiding Fysiotherapie) en Questinder – een applicatie om studenten met vragen over bepaalde beroepsproducten in een regionaal tot wereldwijd netwerk aan elkaar te koppelen (team Avans Hogeschool). De teams werden beoordeeld door juryleden Kim Schildkamp (Universiteit Twente), Inge Molenaar (Radboud Universiteit) en Rob van der Willigen (Hogeschool Rotterdam). De winnaar was uiteindelijk het team van de Hogeschool Rotterdam. De deelnemers mochten hun oplossing presenteren op 29 juni bij de Nederlandse AI Coalitie.

Maand van AI in het onderwijs

Wil je meer weten over AI of ben je benieuwd naar de andere activiteiten van de Maand van AI in het onderwijs?

Ga hier naar de terugblik op de Maand van AI

De Hackathon AI is onderdeel van de proeftuinen van de zone Docentprofessionalisering. Binnenkort verschijnt naar aanleiding van deze hackathon de Proeftuin Artificial Intelligence. Houd onze website in de gaten en/of volg ons op LinkedIn of Twitter!

Deel deze pagina

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Uitgelicht

De volgende projecten, publicaties en producten vind je wellicht ook interessant.
Product
Proeftuin AI in het hoger onderwijs

16 juni organiseerde de zone Faciliteren en professionaliseren van docenten haar eerste Hackathon AI in het hoger onderwijs – met